Առաջին բուժօգնություն

ԱՇԽԱՏՈՂՆԵՐԻ ԱՌՈՂՋՈՒԹՅՈՒՆ ԵՒ ԱՆՎՏԱՆԳՈՒԹՅՈՒՆ

ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒԹՅԱՆ ԱՇԽԱՏՈՂՆԵՐԻ ԱՆՎՏԱՆԳՈՒԹՅԱՆ ԱՊԱՀՈՎՄԱՆ ԵՎ ԱՌՈՂՋՈՒԹՅԱՆ ՀԱՐՑԵՐՈՎ ՀԱՆՁՆԱԺՈՂՈՎԻ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ԿԱՐԳԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

Ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության աշխատանքային օրենսգրքի 253-րդ հոդվածով` Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը որոշում է.

1. Հաստատել կազմակերպության աշխատողների անվտանգության ապահովման և առողջության հարցերով հանձնաժողովի գործունեության կարգը` համաձայն հավելվածի:

2. Սույն որոշումն ուժի մեջ է մտնում պաշտոնական հրապարակման օրվանից վեց ամիս հետո:

Հայաստանի Հանրապետության
վարչապետ

Ա. Մարգարյան

2006 թ. հուլիսի 18
Երևան

Հավելված
ՀՀ կառավարության 2006 թվականի
հունիսի 29-ի N 1007-Ն որոշման

Կ Ա Ր Գ

ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒԹՅԱՆ ԱՇԽԱՏՈՂՆԵՐԻ ԱՆՎՏԱՆԳՈՒԹՅԱՆ ԱՊԱՀՈՎՄԱՆ ԵՎ ԱՌՈՂՋՈՒԹՅԱՆ ՀԱՐՑԵՐՈՎ ՀԱՆՁՆԱԺՈՂՈՎԻ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ

I. ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԴՐՈՒՅԹՆԵՐ

 

1. Սույն կարգով սահմանվում են կազմակերպության աշխատողների անվտանգության ապահովման և առողջության հարցերով հանձնաժողովի (այսուհետ` հանձնաժողով) գործունեության նպատակները, աշխատանքների կազմակերպման և իրականացման կարգը:

 

II. ՀԱՆՁՆԱԺՈՂՈՎԻ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ՆՊԱՏԱԿԸ ԵՎ ԽՆԴԻՐՆԵՐԸ

 

2. Գործատուն իրավունք ունի Հայաստանի Հանրապետության աշխատանքային օրենսգրքի 253-րդ հոդվածի և սույն կարգի համաձայն ստեղծելու կազմակերպության աշխատողների անվտանգության ապահովման և առողջության հարցերով հանձնաժողով:

3. Հանձնաժողովի գործունեության նպատակը կազմակերպությունում աշխատողների մասնակցության ապահովումն է մասնագիտական ռիսկերի դիտարկման, առողջ և անվտանգ աշխատանքային միջավայրի ապահովման ու պահպանման կանխարգելիչ միջոցառումների պլանավորման և կազմակերպման, ինչպես նաև աշխատողների առողջական վիճակի վերլուծության աշխատանքներին:

4. Հանձնաժողովի գործունեության նպատակի իրագործմանն ուղղված խնդիրներն են`

ա) աշխատողների անվտանգության ապահովման և առողջության պահպանման կանխարգելիչ միջոցառումների պլանավորման, կազմակերպման ու իրականացման գործում գործատուին աջակցելը.

բ) աշխատողների անվտանգության ապահովման և առողջության պահպանման հարցերի մասին աշխատողների իրազեկմանն օժանդակելը.

գ) անվտանգության ապահովման և առողջության պահպանման վերաբերյալ աշխատողների մեծամասնության կարծիքի ձևավորումն ու ներկայացումն ապահովելը.

դ) կազմակերպությունում աշխատանքի առողջ և անվտանգ պայմանները սահմանող նորմատիվների ներդրման աշխատանքներում գործատուին աջակցելը:

 

III. ՀԱՆՁՆԱԺՈՂՈՎԻ ՁԵՎԱՎՈՐՈՒՄԸ

 

5. Հանձնաժողովը ձևավորվում է գործատուի, արհեստակցական միության և աշխատողների կողմից հավասար թվով լիազորված ներկայացուցիչներից:

6. Հանձնաժողովի անդամների թիվը որոշվում է կողմերի փոխադարձ համաձայնությամբ, բայց ոչ պակաս վեց մարդուց, ելնելով կազմակերպության աշխատողների թվից և այլ առանձնահատկություններից:

7. Արհեստակցական միության և աշխատողների կողմից լիազորված ներկայացուցիչներն առաջադրվում են համապատասխանաբար արհեստակցական միության անդամներից ու աշխատողների կոլեկտիվից և ընտրվում արհեստակցական միության ու աշխատողների կոլեկտիվի ընդհանուր ժողովներում:

8. Գործատուի ներկայացուցիչները նշանակվում են գործատուի կողմից` հրամանով կամ կարգադրությամբ:

9. Հանձնաժողովն իր կազմից ընտրում է նախագահ և քարտուղար: Հանձնաժողովի նախագահ չի կարող ընտրվել կազմակերպության աշխատանքի պաշտպանության և տեխնիկայի անվտանգության հարցերով զբաղվող պաշտոնատար անձը:

10. Հանձնաժողովի կազմը հաստատվում է գործատուի հրամանով կամ կարգադրությամբ:

11. Հանձնաժողովի որևէ անդամի` իր պարտականությունների կատարման անհնարինության դեպքում` նրա փոխարեն ընտրվում է նոր անդամ` սույն կարգին համապատասխան:

12. Գործատուն կարող է չընդունել հանձնաժողովի որոշումը: Այդ դեպքում գործատուն հանձնաժողովի որոշումը չընդունելու հիմնավորումը ներկայացնում է հանձնաժողովին` ընդունելի տարբերակ մշակելու նպատակով:

 

IV. ՀԱՆՁՆԱԺՈՂՈՎԻ ԱՇԽԱՏԱՆՔՆԵՐԻ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒՄԸ ԵՎ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅՈՒՆԸ

 

13. Հանձնաժողովն իր գործունեության ընթացքում ղեկավարվում է Հայաստանի Հանրապետության աշխատանքային օրենսգրքով, աշխատողների անվտանգության ապահովման և առողջության պահպանման ոլորտի նորմատիվ իրավական ակտերով, կոլեկտիվ պայմանագրով, կազմակերպության ներքին իրավական ակտերով և սույն կարգով:

14. Հանձնաժողովն իր աշխատանքները կազմակերպում է նիստերի միջոցով, որոնք գումարվում են իր կանոնակարգին համապատասխան կամ անհրաժեշտությունից ելնելով, բայց ոչ պակաս, քան յուրաքանչյուր 3 ամիսը մեկ անգամ:

15. Հանձնաժողովն իր գործունեությունն իրականացնում է իր կանոնակարգի համաձայն, որը հաստատվում է հանձնաժողովի կողմից:

16. Հանձնաժողովի նիստն իրավազոր է հանձնաժողովի անդամների կեսից ավելիի մասնակցության դեպքում: Հանձնաժողովի որոշումներն ընդունվում են քվեարկությամբ` դրան մասնակցած անդամների կեսից ավելի կողմ ձայներով: Քվեարկությունն անցկացվում է բաց:

17. Հանձնաժողովն իր նիստերին կարող է մասնակից դարձնել կազմակերպության ստորաբաժանումների պատասխանատու աշխատողներին:

18. Հանձնաժողովը`

ա) գործատուից ստանում է տեղեկատվություն արտադրական միջավայրի և աշխատանքային գործընթացի վտանգավոր ու վնասակար գործոնների մասին.

բ) աշխատողների դիմումների և առաջարկությունների հիման վրա, ինչպես նաև աշխատողների հարցումների միջոցով տեղեկացնում է աշխատատեղերում գործատուի կողմից իրականացվող աշխատանքի անվտանգության և առողջության պահպանման միջոցառումների իրականացման մասին.

գ) ստացված տեղեկատվության հիման վրա գործատուին ներկայացնում է առաջարկություն այլ մասնագիտացված կազմակերպությունների միջոցով լրացուցիչ հետազոտությունների անցկացման անհրաժեշտության վերաբերյալ.

դ) աջակցում է գործատուին և պետական լիազորված մարմիններին` Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով արտադրական դժբախտ դեպքերի և մասնագիտական հիվանդությունների դեպքերի ծառայողական քննության գործընթացին.

ե) մասնակցում է կազմակերպությունում աշխատանքի անվտանգության և առողջության պահպանման վերաբերյալ ուսուցման կազմակերպմանը.

զ) պարբերաբար, բայց առնվազն տարեկան մեկ անգամ աշխատանքային կոլեկտիվին ներկայացնում է իր գործունեության մասին հաշվետվություն:

Առաջին բուժօգնություն

Հակաերթևեկության կանոններ

Ինչպես խուսափել ամենատարածված հեծանվային մեքենաների բախումներից

Հեծանվավազք է բարձրանում: Bike- ի բաժնետոմսերը տեղադրվում են երկրի բոլոր քաղաքներում: Աշխատողների մեծ թիվն անցնում է երկու անիվների վրա: Եվ ավելի շատ մարդիկ պատրաստում են թարմ օդ եւ ֆիթնես: Նրանց թիվ մեկ խնդիրը բոլորի մեջ է: Երթեւեկությունը, մասնավորապես, ապահովվում է ավտոմեքենաներով զբաղվող փողոցներով նավարկելու ժամանակ:

Լավ նորությունն այն է, որ հեծանվային անվտանգության գիտելիքների մի քանի բիթը երկար ճանապարհ է անցնում, որպեսզի ձեզ պահեն վնասների ճանապարհից: Ահա թե ինչպես խուսափել մեքենայի հեծանվային բախումների ընդհանուր պատճառներից:

Bike & Rider տեսանելի

Երբ վարորդը հարվածում է հեծանվորդին, նրա բերանից դուրս բերված առաջին խոսքերը անխուսափելի են, «ես նրան չեմ տեսել»: Չնայած այն հանգամանքին, որ վարորդները տեղյակ են իրենց շրջապատին, կարող եք մի քանի հեշտ քայլեր ձեռնարկել, որպեսզի դրանք տեղյակ լինեն որ դու այնտեղ ես: Սա հատկապես կարեւոր է ցածր լույսի պայմաններում, երբ պատահարները առավել տարածված են: Վիճակագրությունը ցույց է տալիս, որ հաճախ տեղի են ունենում լուրջ վթարներ 6- ի եւ 9- ի միջեւ

Ստացեք ցերեկային լույսեր: Հեծանվավազքի վերջին միտումն է ցերեկային լույսերը վազել `սպիտակ առջեւում, իսկ թիկունքում` կարմիր, ինչպես նաեւ մոտոցիկլետները եւ շատ մեքենաներ: Շարժական, վերալիցքավորվող լապտերները, ինչպիսիք են Bontrager- ի Ion 100- ը, բավականին ինտենսիվ են, որ ավտոմեքենաները կարող են տեսնել ձեզ մոտավորապես քառորդ մղոն հեռավորության վրա: Նրանք ունեն նաեւ փայլուն ռեժիմ, որը ստանում է ուշագրավ վարորդների ուշադրությունը: Մեկ ուսումնասիրության արդյունքում պարզվել է, որ հեծանիվների վթարների դեպքերի հաճախականությունը Անձնական վնասվածք դեպի հեծանվորդը 19% ցածր էր մշտապես վառող լույսերը օգտագործողների համար: Լավ արժե 40 բուքսը նրանք արժե:

Հագնել ռեֆլեկտիվ հագուստ: Դա հեշտ է խառնել շրջապատի հետ, երբ ճամփեզրի երկայնքով սողացող հեծանիվը շարժվում է: Ստեղծեք հակադրություն `հագած« հի-վիզ »հագուստի կամ շրթունքների կտորներ, ինչպիսիք են բաճկոնները, սաղավարտը եւ ձեռնոցները, որոնք ձեզ ավելի հեշտ են դարձնում: Հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ դա կարող է նվազեցնել 40% ավտոմեքենաների հետ վտանգի ռիսկը: Երբ լույսը լկտի է, հագնում է հեծանվային հատուկ ռեֆլեկտիվ պարագաներ:

Եղեք կանխատեսելի

Հետեւեք ճանապարհի կանոններին: Հոսքը (երբեք չի հակա) երթեւեկության հետ: Տեղադրեք փողոցային նշաններ, երթեւեկության ազդանշանները եւ ճանապարհային նշաններ: Մնացեք հնարավորինս ուղիղ գիծ (ակնհայտորեն սանդղակով շրջապատված խոչընդոտների շուրջ, ինչպիսիք են փոսերը եւ փոթորիկի խոռոչները) եւ խուսափեք parked cars- ում եւ դուրս: Ազդեցեք ձեր մտադրությունները ազդարարելու համար, պարզապես ձեր ձեռքը դնել եւ կետը, այնպես որ մեքենաները գիտեն, թե որ ուղղությունը եք գնում:

Մտածեք խաչմերուկները

Վթարների մեծ մասը տեղի է ունենում խաչմերուկում: Ամենատարածված սցենարն այն է, որ մեքենան վերածվում է առանց ձեզ տեսնելու: Այլ ընդհանուր սցենարները ներառում են առաջիկա մեքենան շրջադարձային ձեր մեջ, երբ ուղիղ գնում եք: Կամ մեքենան պարզապես դուրս է գալիս խաչմերուկի մեջ, անմիջապես առջեւի մեջ կամ ձեր մեջ: Խուսափելու համար դրանք կարող եք անել հետեւյալը.

Ուղեւորություն շարունակվեց: Riders հաճախ շեղում ճանապարհի եզրին որքան հնարավոր է ճիշտ: Սակայն երթեւեկում, հատկապես այն ժամանակ, երբ դուք շարժվում եք նույն արագության արագությամբ, ինչպես մեքենաները, ավելի անվտանգ է շարժվել դեպի գոտի, որտեղ լիովին տեսանելի է: Ճանապարհին երթեւեկելը նաեւ խելացի է, երբ ճանապարհը պարզապես նեղ է, մեքենաների անվտանգ հեռավորության վրա:

Sթա դուրս կույր տեղում: Երբ կանգ առնել երթեւեկության լույսի տակ կամ կանգնեցնել նշանը, խուսափեք ձախ կողմում ավտոմեքենայի կողքին կանգնելուց: Վարորդը չի կարող տեսնել ձեզ եւ կարող է ճիշտ ձեզ շրջվել: Դադարեցնել մեքենան, այնպես որ կարող եք տեսնել նրա փայլերը: Եթե ​​վարորդը չօգտագործի իր շողշողացողները, դուք կկարողանաք տեսնել մեքենայի շրջադարձը, նախքան այն ձեզ շրջանցելը:

Եղեք զգույշ անցնել աջ կողմում: Երբ երթեւեկում եք դեպի երթեւեկության իրավունքը, հատկապես եթե դուք գտնվում եք հեծանվային գոտում, դուք, ամենայն հավանականությամբ, կգտնեք, երբեմն մեքենաները անցնում են աջ կողմում, հատկապես երբ երթեւեկությունը դանդաղ է: Լավ է խուսափել աջից անցնելուց: Բայց եթե արեք, զգոն եղեք եւ ձեր աչքը պահեք խաչմերուկների, արգելոցների, ավտոկայանատեղերի համար եւ այլ վայրերում մեքենաները կարող են վերածվել ճիշտ (կամ հատել երթեւեկությունը եւ ձախ ուղղել դեպի հակառակ ուղղությամբ), այնպես որ վարորդը անպատեհ է դառնում ճիշտ կամ ձեր առջեւ:

Կատարել աչքի կոնտակտ. Երբ կողմերից եկող մեքենաների խաչմերուկում վարորդների հետ շփվեք, համոզվեք, որ ձեզ տեսնում են խաչմերուկից անցնելուց առաջ: Եթե ​​նրանք քեզ չեն տեսնում, ձեռքը լցրեք, ուշադրություն դարձնելու համար: (Լույսերը այստեղ շատ են օգնում):

Առաջին բուժօգնություն

Առաջին օգնություն ՝ավտովթարի ժամանակ

Դեպքի վայրի զննում

Արդյունավետ առաջին օգնություն ցուցաբերելու համար դուք պետք է կարողանաք կողմնորոշվել տարբեր արտակարգ իրավիճակներում: Ժամանակին եւ ճիշտ ձեռնարկված առաջին օգնության քայլերը տուժածի կյանքի համար կարեւոր նշանակություն ունեն:
Ցանկացած արտակարգ իրավիճակում, մինչեւ որեւէ գործողության դիմելը, մի պահ կանգ առեք, սառնասրտորեն մտածեք կատարվածի մասին, գնահատեք իրավիճակը, ապա ծրագրեք ձեր հետագա գործողությունները՝ դրանք համապատասխանեցնելով առկա պայմաններին եւ հնարավորություններին:
Առաջին հերթին ուշադիրր զննեք դեպքի վայրը՝ դա կօգնի ձեզ գնահատելու իրավիճակը եւ հասկանալու, թե ինչ է պատահել: Փորձեք պարզել տվյալ դժբախտ պատահարի պատճառները: Փորձեք գտնել հետեւյալ հարցերի պատասխանները.
— Ի՞նչ է պատահել:
— Ի՞նչ վտանգ կա:
— Քանի՞ տուժած կա:
— Կարո՞ղ են դեպքի վայրում ներկա գտնվող մարդիկ օգտակար լինել:


Անվտանգության ապահովում տարբեր արտակարգ իրավիճակներում

Մոտենալով դեպքի վայրին՝ պետք է վստահ լինեք, որ այն անվտանգ է: Ուշադիր փնտրեք այն ամենն, ինչը կարող է վտանգավոր լինել ձեզ, տուժածի եւ ներկաների համար: Վտանգ են ներկայացնում ընկած հաղորդալարերը, փլուզման ենթակա շինությունները, երթեւեկող մեքենաները, հրդեհը, ծուխը, թունավոր նյութերը եւ գազերը, անբարենպաստ եղանակային պայմանները, արագ հոսող կամ խորը ջրերը եւ այլն:
Տարբեր պատահարների դեպքում անվտանգության ապահովումը տարբեր է լինում: Քննարկենք, թե ինչպես է պետք ապահովել անվտանգությունն ավելի հաճախ հանդիպող վտանգավոր իրավիճակներում:
Ավտովթար

Եթե մեքենայով եք, ապա կանգնեցրեք այն վթարից առնվազն 10 մետր հեռավորության վրա: Մեքենաների հետագա բախման վտանգը նվազեցնելու նպատակով վթարից որոշ հեռավորության վրա տեղադրեք նախազգուշացնող նշաններ կամ խնդրեք շրջապատող անձանց փակել կամ փոխել երթեւեկության ուղղությունը: Ավտովթարի ժամանակ կարող է պայթունավտանգ իրավիճակ ստեղծվել, պետք է առանց ժամանակ կորցնելու կողմնորոշվեք եւ տուժածներին շտապ տեղափոխեք դեպքի վայրից: Արգելեք ծխել կամ կրակ վառել դեպքի վայրում, քանի որ դրանք կարող են հրդեհի կամ պայթյունի պատճառ դառնալ:


Էլեկտրական հոսանքի հետ կապված դժբախտ պատահարներ

Մարդը կարող է հոսանքից հարված ստանալ՝ դիպչելով հոսանքի վնասված լարերին կամ անսարք էլեկտրասարքերին: Մինչեւ տուժածին մոտենալն անհրաժեշտ է անջատել հոսանքի աղբյուրը (հոսանքազրկեք էլեկտրասարքը, անջատեք հիմնական անջատիչը եւ այլն), իսկ եթե դա անհնար է, ապա կարող եք լարը կամ սարքը տուժածից հեռացնել որեւէ մեկուսիչ նյութից պատրաստված հարմարանքի օգնությամբ:
Բարձր լարման հոսանք: Եթե տեսնում եք կտրված, ընկած բարձր լարման հաղորդալարեր, ապա հեռացրեք շրջապատող մարդկանց ընկած հաղորդալարից առնվազն 6 մետր հեռավորության վրա, քանի որ բարձր լարման աղեղը կարող է ազդել մինչեւ այդ հեռավորությունը: Տուժածին կարող եք մոտենալ միայն այն դեպքում, երբ վստահ եք, որ վթարային ծառայությունները հոսանքազրկել են տվյալ հատվածը:
Եթե հաղորդալարն ընկած է մեքենայի վրա, ապա մեքենայում գտնվող անձանց խնդրեք դուրս չգալ, քանի որ նրանք մեքենայի անվադողերի շնորհիվ հուսալի մեկուսացված են: Մի՛ փորձեք մոտենալ կամ տուժածներին դուրս բերել մեքենայից: Մի՛ փորձեք հեռացնել հաղորդալարը, նույնիսկ մեկուսիչ նյութից պատրաստված հարմարանքի միջոցով, քանի որ առաձգականության պատճառով հոսանքալարը կարող է շպրտվել անցանկալի ուղղությամբ՝ առաջացնելով լրացուցիչ դժվարություններ:

 

Պատահարներ վտանգավոր նյութերից

Յուրաքանչյուր իրավիճակում դեպքի վայրի զննման ժամանակ ստուգեք վտանգավոր նյութերի առկայությունը: Ուշադրություն դարձրեք այդտեղ գոլորշու քուլաների, թափված հեղուկի կամ այլ նյութերի, շշերի ու գազի բալոնների եւ արտասովոր հոտերի վրա: Հնարավորության դեպքում հեռացրեք վտանգավոր նյութերը տուժածից, ինչպես նաեւ՝ շրջապատի հետաքրքրասերներից, հատկապես երեխաներից:
Վտանգավոր նյութեր տեղափոխող մեքենաների կամ բեռնարկղերի վրա փակցված են լինում նյութի թունավորության եւ վտանգավորության մասին տեղեկացնող վահանակներ: Նման մեքենաների վթարի դեպքում ահազանգեք եւ մանրամասն տեղեկացրեք վահանակի վրա գրված ցուցանշանների մասին:
Եթե ենթադրում եք, որ դեպքի վայրում առկա են թունավոր գոլորշիներ, ապա կանգնեք այնպես, որ քամին փչի ձեր կողմից: Եթե դեպքը տեղի է ունեցել շինությունում, եւ ենթադրում եք, որ այնտեղ կարող են լինել վտանգավոր գազեր, ապա խուսափեք ներս մտնելուց: Եթե ձեր այնտեղ մտնելը չափազանց անհրաժեշտ է, ապա հնարավորինս ապահովեք ձեր անվտանգությունը, որպեսզի ինքներդ էլ օգնության կարիք չունենաք՝ շտապ օդափոխեք տարածքը (օրինակ՝ բացեք դուռը կամ ավտոտնակի դարպասը) եւ փորձեք արագ դուրս բերել տուժածին դեպքի վայրից:


Հրդեհ

Հիշե՛ք, որ հրդեհի դեպքում անհրաժեշտ է անմիջապես ահազանգել հրշեջ ծառայություն: Հրդեհի ժամանակ վտանգավոր են եւ՛ բոցը, եւ՛ ծուխը, եւ՛ թունավոր գազերը:
Թե ենթադրում եք, որ շինությունում հրդեհ է, դուռը բացելուց առաջ ափով զգուշությամբ հպվեք դռանը եւ ստուգեք ջերմաստիճանը: Դուռը մի՛ բացեք, եթե այն տաք է: Անհրաժեշտության դեպքում դուռը բացելիս անմիջապես մի կողմ քաշվեք եւ շրջեք դեմքը, որպեսզի պաշտպանվեք ճնշման տակ դուրս եկող տաք օդի հարվածային ալիքից կամ բոցից: Եթե սենյակում ծուխ կա, ապա քթի եւ բերանի մոտ պահեք խոնավ գործվածք եւ աշխատեք հնարավորին չափ մոտ գտնվել հատակին, քանի որ տաք օդը եւ ծուխը թեթեւ են ու վեր են բարձրանում:


Ջրում տեղի ունեցող պատահարներ

Մի փորձեք ջրում տուժածին փրկել՝ վտանգի ենթարկելով ձեզ: Դուք կարող եք հանել տուժածին՝ ջրից նրան որեւէ իր նետելով կամ մեկնելով: Դա կարող է լինել ձող, կամ պարանին կապած փրկարար օղակ, պլաստիկ տարա եւ այլն:


Բռնության հետ կապված իրավիճակներ

Գտնվելով բռնության հետեւանքով ստեղծված արտակարգ իրավիճակում՝ պետք է գործեք այնպես, որ ապահովեք ձեր, տուժածի եւ մյուս անձանց անվտանգությունը: Մի՛ մոտեցեք, եթե դեպքի վայրը վտանգավոր է: Իսկ եթե այն անվտանգ է, ցուցաբերեք համապատասխան օգնություն, սակայն առանց անհրաժեշտության ձեռք մի՛ տվեք իրերին: Հետաքննության համար այդ իրերը կարեւոր նշանակություն ունեն:
Եթե դեպքի վայրում գտնվող անձը զինված է, մի՛ մոտեցեք նրան: Մնացեք հանգիստ, մի՛ վիճեք նրա հետ: Աշխատեք լսել, թե ինչ է ասում նա: Փորձեք հանգստացնել նրան: Մի՛ փորձեք ուժով խլել զենքը՝ դրանով կարող եք միայն վնաս հասցնել:
Եթե դուք չեք կարող ապահովել անվտանգությունը, մի՛ մտեք դեպքի վայր: Նման իրավիճակներում գործելը թողեք մասնագիտացված փրկարարներին, որոնք ունեն համապատասխան փորձ, գիտելիքներ, հմտություններ եւ սարքավորումներ՝ վտանգին դիմակայելու, այն վերացնելու եւ տուժածին փրկելու համար: Մինչեւ մասնագիտացված օգնության ժամանումը մնացեք անվտանգ հեռավորության վրա եւ մի՛ թողեք կողմնակի անձանց մոտենալ դեպքի վայրին: Եթե իրավիճակը փոխվի, եւ պայմանները դառնան անվտանգ, կարող եք գործել ըստ իրավիճակի:

Առաջին բուժօգնություն

Գիտակցություն, գիտակցության խանգաևման ձևերը

Գիտակցությունը արտաքին ազդակների հանդեպ ուղեղի բնածին կամ ձեռքբերովի ռեակցիաների ամբողջությունն է, որի միջոցով օրգանիզմը ապահովում է կապը արտաքին միջավայրի հետ։Խանգարման ընղհանուր նշաններ• նյարդային համակարգի խանգարումներ՝— տեսողության, խոսքի, լսողության, կողմնորոշման, հիշողության, զգացողության և այլն,

— գլխացավ, գլխապտույտ,

— շշմածություն, թուլություն,

— սրտխառնոց, փսխում,

— ցավի ռեակցիայի բացակայություն,

• շնչառության փոփոխություններ,

• անոթազարկի փոփոխություններ,

• մաշկի գույնի փոփոխություններ։

Առաջին օգնություն

• Ապահովել տուժածի անվտանգությունը։

• Հանգստացնել տուժածին։

• Զանգել շտապօգնություն։

• Օգնել տուժածին ընդունելու հարմար դիրք։

• Պաշտպանել տուժածին գերտաքացումից կամ գերսառեցումից։

Գիտակցության կորուստ: Ուշագնացություն

Ուշագնացությունը գիտակցության կորստի հետևանք է, որը զարգանում է գլխուղեղի արյան շրջանառության կարճատև խանգարման արդյունքում։ Ուշագնացության պատճառ կարող է լինել զգացմունքային գերլարվածությունը, փակ տարածքում առանց թարմ օդի երկար ժամանակ գտնվելը, մարմնի դիրքի կտրուկ փոփոխությունը, հղիությունը, ինչպես նաև լուրջ հիվանդությունները։ Այս վիճակին կարող է նախորդել գլխապտույտ, մշուշված վիճակ, տեսողության խանգարում, սրտխառնոց։

Առաջին օգնություն ուշագնացության դեպքում

• Պահպանել տուժածին վնասվածքից ընկնելիս և պառկեցնել նրան հարթ մակերեսին։

• Բարձրացնել տուժածի ոտքերը մոտ 20-30 սմ։

• Տալ շնչելու անուշադրի սպիրտ։

• Գիտակցությունը վերականգնվելուց հետո խմացնել քաղցր տաք թեյ, ապահովել մարմնի նորմալ ջերմաստիճանը։

Անկախ գիտակցությունը կորցնելու պատճառից երկարատև անգիտակից վիճակում գտնվող տուժածի մկանները թուլանում են, կլման և հազի ռեֆլեքսները բացակայում են, որը հանգեցնում է շնչուղիների անցանելիության խանգարմանը և առաջացնում շնչառության կանգ։

Գիտակցության բացակայության, բայց շնչառության և անոթազարկի առկայության դեպքում տուժածին պետք է շրջել կողքի՝ անվտանգ (ապահով) դիրքի (ԿԱԴ):

Անվտանգ դիրք կողքի վրա. առաջին տարբերակ

Ստորև թվարկած գործողությունները կատարելիս հատուկ ուշադրություն դարձնել տուժածի գլխին և ողնաշարին՝ նկատի ունենալով հնարավոր վնասվածքները.

1. Կանգնել կամ ծնկի իջնել տուժածի կողքին։

2. Մի ձեռքով բռնել ձեր կողմի կոնքազդրային հոդի շրջանից և մի փոքր բարձրացնել կոնքը։

3. Մյուս ձեռքով բռնել տուժածի ձեռքը ափով դեպի վեր, և հնարավորինս խորը հրել այն բարձրացրած ազդրի տակ։

4. Ծալել տուժածի՝ ձեր կողմի ոտքը ծնկան հոդում՝ հնարավորինս մոտ բերելով ոտնաթաթը կոնքին:

5. Ամուր բռնել տուժածի հակառակ կողմի ուսը և կոնքը, դանդաղ և համաչափ շրջել տուժածին և հենել նրան ձեր ոտքին։

6. Տուժածի ազդրի տակ գտնվող ձեռքը բռնել արմունկից և դաստակից ու զգուշորեն հետ տանել և ծալել՝ դաստակը հենելով մեջքին։

7. Շրջելուց հետո վերևում հայտնված նրա ձեռքը ծալել արմունկից՝ ափը դնելով կզակի տակ։

8. Կայունացնել տուժածի գլուխը, զգուշությամբ հետ տանել այն և դեմքը շրջել դեպի ներքև։

9. Բացել տուժածի բերանը։

Անվտանգ դիրք կողքի վրա. երկրորդ տարբերակ

1. Տուժածի ձեր կողմի ձեռքը բացել նրա մարմնի նկատմամբ ուղիղ անկյան տակ և մի փոքր վերև տանել։

2. Տուժածի մյուս ձեռքը ծալել իր որովայնի վրա։

3. Ձեր մի ձեռքով ամուր բռնել տուժածի՝ ձեզանից հեռու գտնվող ուսը։

4. Տուժածի որովայնին դրված ձեռքը բերել նրա ուսը բռնած ձեր ձեռքի վրա։

5. Մյուս ձեռքով ամուր բռնել նրա կոնքից։

6. Ուսից և կոնքից բռնած՝ դանդաղ, համաչափ և զգուշորեն շրջել տուժածին դեպի ձեզ և պահել նրան ձեր ծնկներով։

7. Շրջելուց հետո ձեր ձեռքին դրված նրա ձեռքը դնել նրա մյուս ձեռքին՝ բաց չթողնելով նրա կոնքը։

8. Ձեր ազատված ձեռքով բռնել տուժածի կոնքը, մյուս ձեռքը հեռացնել կոնքից՝ սահեցնելով դեպի տուժածի՝ վերևում հայտնված ոտքը, ծալել այն ծնկան հոդում և հենել հատակին։

9. Ծալված ոտքի թաթը դնել տուժածի մյուս ոտքի ծնկափոսում։

10. Գլուխը մի փոքր հետ տանել, միաժամանակ դեմքը շրջելով դեպի ներքև, և բացել նրա բերանը։

Անվտանգ դիրք կողքի վրա

1. Տուժածի՝ ձեզ մոտ գտնվող ձեռքը հարմարեցրնել նրա իրանի նկատմամբ ուղիղ անկյան տակ՝ ծալելով արմնկային հոդում, դաստակը՝ ափով վեր:

2. Նրա մյուս ձեռքը անցկացնել կրծքավանդակի վրայով այնպես, որ դաստակի արտաքին մակերեսը կպչի տուժածի ձեր կողմի այտին:

3. Ազատ ձեռքով ծալել տուժածի՝ ձեզանից հեռու նվող ոտքը՝ ծնկից մի փոքր վերև բռնելով։

4. Ուսից և կոնքից բռնած՝ դանդաղ, համաչափ և զզուեն շրջել տուժածին դեպի ձեզ:

Կողքի անվտանգ դիրքը`

• ապահովում է օդի մուտքը դեպի շնչուղիներ,

• թույլ է տալիս գիտակցությունը կորցրած տուժածների շրջանում կատարելու երկրորդային զննում։

Կողքի անվտանգ դիրքի բերելիս ցանկալի է տուժածին շրջել աջ կողմի վրա, եթե չկան վնասվածքներ։ 30 րոպեն մեկ պետք է տուժածին շրջել մյուս կողմի վրա։

Հիշե՛ք

Անգիտակից վիճակում գտնվող մարդուն կտրականապես արգելվում է տալ որևէ հաբ, ջուր, ատամների միջև դնել փայտիկ կամ որևէ գործիք։ Արգելել այդ ամենը կատարել ցանկացողներին

Առաջին բուժօգնություն

Բարձր ջերմաստիճանից առաջացած ջերմային խանգարումներ

Մարդու մարմնի նորմալ ջերմաստիճանը 36,6 աստիճան է, որի կայունությունն ապահովվում է ջերմակարգավորման համակարգի միջոցով: Հենց այդ համակարգի նորմալ գործունեության արդյունքում է, որ մարդու մարմինը կարողանում է դիմակայել արտաքին միջավայրի ջերմաստիճանի բավական մեծ տատանումներին: Սակայն բարձր ջերմաստիճանի երկարատեւ ազդեցության հետեւանքով մարմնի ջերմակարգավորման համակարգը կարող է խաթարվել՝ հանգեցնելով տարբեր հիվանդագին վիճակների, ինչպիսիք են` արեւահարությունը, ջերմային հյուծումը:
Կան որոշակի գործոններ, որոնք ազդում են մարմնի ջերմակարգավորման վրա: Դրանք են՝ ջրազրկումը, թերսնումը, վնասվածքների առկայությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ինչպես նաեւ տարած ջերմային խանգարումների նախադեպերը:


Արեւահարություն

Արեւահարությունը հիվանդագին վիճակ է, որն առաջանում է գլխի վրա արեւի ճառագայթների անմիջական եւ երկարատեւ ազդեցության հետեւանքով: Պետք է նշել, որ մանկահասակ երեխաներն ավելի խոցելի են արեւի ճառագայթների անմիջական ազդեցության նկատմամբ, քանի որ նրանց գանգի ոսկրերը բարակ են, մաշկն ու մազերը՝ նուրբ:
Ինչի վրա ուշադրություն դարձնել

Արեւահարության նշանները կարող են ի հայտ գալ ինչպես անմիջապես հետո, այնպես էլ արեւի ճառագայթների ներգործությունից մի քանի ժամ անց: Արեւահարման ժամանակ տուժածի մարմնի ջերմաստիճանը բարձրանում է մինչեւ 39 աստիճան եւ ավելի, դեմքի եւ պարանոցի մաշկը լինում է կարմրած ու չոր: Տուժածը գանգատվում է գլխացավից, գլխապտույտից, թուլությունից: Նա կարող է ականջներում աղմուկ զգալ, ունենալ սրտխառնոց, փսխում, արյունահոսություն քթից, հնարավոր են գիտակցության խանգարումներ եւ կորուստ: Արեւահարությունը շատ լուրջ իրավիճակ է: Դա կարող է մարդու կյանքին անմիջական վտանգ սպառնալ: Երբեք անուշադրության մի՛ մատնեք այս վիճակը, անհապաղ սկսեք ցույց տալ առաջին օգնություն եւ դիմեք բժշկի:
Ինչ անել

Երբ մարդու մոտ նկատում եք արեւահարության նշաններ, ապա նրան անմիջապես տեղափոխեք հով, ստվերոտ վայր, օգնեք հարմար դիրք ընդունել: Արձակեք ճնշող կապերը, թեթեւացրեք հագուստը: Տուժածի գլխին դրեք սառը թրջոցներ, ծածկեք նրան խոնավ սավանով: Եթե տուժածը գիտակցությունը չի կորցրել` տվեք խմելու սառը, քաղցր հեղուկներ:
Եկեք վերհիշենք, որ քթից արյունահոսության դեպքում տուժածի գլուխը պետք է առաջ թեքել, որ արյունը շնչուղիների խցանման պատճառ չդառնա:
Եթե մարմնի ջերմաստիճանը հասնում է 39-ի եւ դրանից բարձր կամ տուժածն ունի գիտակցության խանգարումներ՝ անհապաղ ահազանգեք շտապօգնություն: Մինչեւ մասնագիտական օգնության ժամանումը վերահսկեք տուժածի վիճակը, գրանցեք տվյալները:

Ջերմային հյուծում

Հիմա եկեք անդրադառնանք ջերմային մյուս խանգարմանը` ջերմային հյուծմանը: Ջերմային հյուծումը շոկի մի տեսակ է, որը զարգանում է առատ քրտնարտադրության հետեւանքով մարմնի ջրազրկումից:
Տաք միջավայրում գտնվելու ընթացքում քրտնարտադրությունն ուժեղանում է, որի հետեւանքով տուժածը մեծ քանակով հեղուկ եւ աղեր է կորցնում (շոգ օրվա ընթացքում մարդը կարող է կորցնել մինչեւ 10 լիտր հեղուկ): Այս կորուստը բերում է շրջանառող արյան ծավալի նվազեցման: Արդյունքում ամբողջ մարմնի արյունամատակարարումը խանգարվում է: Զարգանում է շոկային իրավիճակ՝ ջերմային հյուծում:
Ինչի վրա ուշադրություն դարձնել

Ջերմային հյուծումով տուժածի մաշկը գունատ է, խոնավ, սառը: Նա գանգատվում է գլխացավից, գլխապտույտից, ծարավի զգացումից: Տուժածը լինում է թույլ, ունենում է սրտխառնոց, փսխում: Նրա անոթազարկն ու շնչառությունը հաճախացած են: Փաստորեն նկատվում են այն բոլոր նշանները, որոնք բնորոշ են շոկին: Հնարավոր է, որ տուժածի մարմնի ջերմաստիճանը լինի նորմալ կամ սովորականից մի փոքր բարձր կամ ցածր:

Ինչ անել

Հանդիպելով նման վիճակում գտնվող տուժածի՝ խորհուրդ տվեք դադարեցնել աշխատանքն ու անմիջապես տեղափոխեք նրան հով, ստվերոտ վայր: Պառկեցրեք, բարձրացրեք ոտքերը մոտ 20-30 սմ: Թուլացրեք ճնշող կապերը եւ թեթեւացրեք հագուստը: Եթե տուժածը գիտակցությունը չի կորցրել, տվեք խմելու սառը հանքային ջրեր կամ ջրազրկման ժամանակ տրվող հեղուկից:
Անհապաղ ահազանգեք շտապօգնություն եւ մինչեւ մասնագիտական օգնության ժամանումը վերահսկեք տուժածի վիճակը, գրանցեք տվյալները:


Կանխարգելում

Սովորաբար բարձր ջերմաստիճանից առաջացած արտակարգ իրավիճակները հնարավոր է կանխել՝ հետեւելով ստորեւ բերված խորհուրդներին:
Ամռանը, շոգ եղանակին խմեք շատ հեղուկներ՝ օրը 2-3 լիտրի չափ: Ցանկալի է օգտագործել հանքային ջրեր, հյութեր:
Արեւի տակ գտնվելիս պաշտպանեք գլուխը՝ դնելով գլխարկ կամ պահեք հովանոց: Շոգ եղանակին, հնարավորության դեպքում, հագեք բաց գույնի բամբակյա հագուստ: Խուսափեք օրվա ամենաշոգ եւ արեւի բարձր ակտիվության ժամերին՝ 12-ից 15-ը, դուրս գալուց:
Ամռանը դրսում աշխատելիս ծրագրեք ձեր աշխատանքը վաղ առավոտյան կամ երեկոյան ժամերին, երբ արեւի ակտիվությունն այնքան էլ բարձր չէ: Հաճախակի ընդմիջումներ կատարեք: Դա թույլ կտա դիմակայել բարձր ջերմաստիճանի կարճատեւ ազդեցությանը:

Առաջին բուժօգնություն

Կենդանիների կծած վերքեր

Կատաղության դեմ պայքարի համաշխարհային օրն է

Կատաղությունը (հիդրոֆոբիա) սուր վիրուսային զոոնոզ հիվանդություն է` կենտրոնական նյարդային համակարգի ախտահարումներին բնորոշ ախտանշաններով: Դրանք են` լուսավախությունը և ջրավախությունը: Մարդու մոտ կլինիկական այս ախտանշանների ի հայտ գալու դեպքում հիվանդությունն ավարտվում է մահով:

Բնության մեջ վարակի հիմնական աղբյուրը և պահոցը (ռեզերվուար) գիշատիչ կենդանիները, չղջիկները, առնետներն են, իսկ կենցաղում` ընտանի կենդանիները (շներ, կատուներ), գյուղատնտեսական կենդանիները:

Մարդու համար վարակի աղբյուր կարող են լինել հիվանդության գաղտնի շրջանում կամ կատաղության կլինիկական դրսևորումներով կենդանիները: Գաղտնի շրջանը պայմանավորված է վնասվածքի/կծվածքի տեղակայմամբ, ծանրությամբ և կարող է տատանվել մի քանի օրից մինչև 1 տարի և ավելի:

Կարդացեք նաև

Վարակի փոխանցման մեխանիզմը մարդու անմիջական շփումն է վարակի աղբյուրի հետ (մաշկի կամ արտաքին լորձաթաղանթների ամբողջականության խախտում` կծելու, թքոտելու, ճանկռելու և այլնի արդյունքում, ինչպես նաև թքոտում` մաշկի և արտաքին լորձաթաղանթների ամբողջության պահպանման դեպքում):

Կատաղություն հիվանդության հարուցիչը լավ պահպանվում է ցուրտ պայմաններում, արագ ոչնչանում է մինչև 560 տաքացնելիս:

Կատաղություն հիվանդությունը հատուկ բուժում չունի: Կանխարգելիչ պատվաստումները համարվում են նաև բուժում՝ հետևաբար անհրաժեշտ է կենդանիների (հատկապես՝ թափառող, անհայտ և վայրի) կծելու, մաշկը թքոտելու դեպքում, մանավանդ, երբ կա մաշկի վնասվածք, ԱՆՄԻՋԱՊԵՍ դիմել բժշկական օգնության՝ համապատասխան պատվաստումները ստանալու և հիվանդության զարգացումից զերծ մնալու համար:

Առաջին բուժօգնություն

Վիրակապության ձևեր

 

 

Դեսմուրգիա (հուն․՝ δεσμός — «կապ, վիրակապ» և έργον — «գործ»), վիրաբուժության բաժին, որն ուսումնասիրում է կապերի և վիրակապերի տեսակները, դրանց դնելու եղանակներն ու նպատակները:

Վիրակապը համալիր միջոց է, որը կիրառվում է վերքն արտաքին միջավայրի ներգործությունից պաշտպանելու նպատակով: Վիրակապերը կազմված են երկու մասերից ՝ բուն վիրակապից (վիրակապական նյութը դրված վերքի վրա) և ամրացնող մասից (կապ), որը պահում է վիրակապական նյութը մարմնի մակերեսի վրա:

Վիրակապությունը բուժական պրոցեդուրա է, որի ընթացքում հեռացվում է հին վիրակապը, հարդարվում վերքի շրջապատը, մշակվում բուն վերքը, հեռացվում կարերը, մանրէազերծ վիրակապական նյութով ծածկվում վերքը, վիրակապական նյութով ամրացվում է վերքի մակերեսը:

Կապեր դնելու համար օգտագործվում են փափուկ և կոշտ կապեր, որոնք դրվում են ըստ կապեր դնելու համար կիրառվող նյութի տեսակի:

Կոշտ կապերը կիրառվում են կոտրվածքների դեպքում բուժական անշարժացման համար և դրվում են հիմնականում գիպսով:

Փափուկ կապեր

Այս տեսակի կապերը դրվում են փափուկ վիրակապական նյութերի օգնությամբ: Կան փափուկ կապերի տեսակներ.

  • հասարակ ՝ պաշտպանող (պաշտպանում է վերքը և վնասվածքի վայրը արտաքին վնասակար ներգործությունից)
  • ճնշող (հատկապես արյունահոսությունը դադարեցնելու նպատակով) իմոբիլիզացնող
  • անշարժացնող (փոխադրամիջոցային, բուժական)
  • օկլյուզիոն (հերմետիկորեն փակում է հաղորդակցությունը մարմնի և արտաքին միջավայրի միջև)
  • շտկող (ուղղում է մարմնի որևէ մասի ոչ ճիշտ դիրքը)

Վիրակապական նյութը ամրացնելու եղանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Recovery position maneuver.jpg

Վիրակապական նյութն ամրացնելու համար կիրառվում են բինտեր՝ թանձիվե, առանձգական ցանցախողողակաձև, առանձգական, գործվածքե խողովակաձև և սոսնձային կապեր՝ կլեոլային, սպեղանիային, կոլոդիումային և գլխաշորային կապերը:

Սոսնձային կապեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս տեսակի կապերը կիրառվում են ոչ մեծ վնասվածքների և վիրահատական վերքի շրջանում, անկախ նրանց տեղակայումից: Եթե տվյալ մասում կա մազածածկույթ, ապա այն նախապես սափրվում է: Սոսնձային կապերը դրվում են կապը սոսնձելով մաշկի վրա կլեոլի, կոլոդիումի կամ կպչուն սպեղանու օգնությամբ:

Կլեոլային կապ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սա դնելու համար վերքի վրա դրված վիրակապի շուրջը մաշկին քսվում է կլեոլ 3-4 սմ լայնքով, թողնում են, որ չորանա 1-2 րոպե: Ձգված թանզիվով ծածկվում է վիրակապը և մաշկի այն հատվածը, որտեղ քսված է կլեոլը: Թանզիվի եզրերն ամուր սեղմում են մաշկին: Այսպիսի կապը հեշտ և արագ է դրվում, սակայն թացանալու դեպքում այն պոկվում է:

Կոլոդիումային կապ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս կապը դնելու համար վերքի վրա դրվում է վիրակապական նյութը և ծածկվում թանզիֆե կտորով: Շատ հաճախ այսպիսի կապը ձգում և գրգռում է մաշկը:

Կպչուն սպեղանիային կապ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կպչուն սպեղանին գործվածքի շերտ է, որը մի կողմից ծածկված է սոսնձով: Այն լինում է կոճի ձևով: Սպեղանու սոսնձով պատված կողմը մանրէազերծ է և կարելի է անմիջապես դնել վերքի վրա: Կպչուն սպեղանու թերթիկները դրվում են վիրակապական նյութի վրայից և սոսնձում են երկու կողմից մաշկի հետ: Այս կապի երկար օգտագործումը կարող է առաջացնել մաշկի գրգռվածություն, բշտերի և թրման առաջացում:

Գլխաշորային կապեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս կապի համար կիրառվում է որևէ վիրակապական նյութի հավասարասրուն եռանկյունաձև կտորը: Գլխաշորը հաճախ կիրառվում է ձեռքը կախելու համար ՝ ձեռքի և անրակի վնասվածքների դեպքում: Գլխաշորային կապեր են դրվում նաև գլխի վիրավորման ժամանակ, ուսի շրջանում, ստինքի վրա, կոնքազդրային հոդի վրա, ոտնաթաթի, հետույքի, դաստակի և սրունքի վրա: Անհրաժեշտության դեպքում օգտագործվում է երկու գլխաշորային կապեր:

Գործվածքե խողովակաձև բինտերով կապեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս կապերը նախատեսված են վիրակապական նյութը ամրացնելու համար գլխի և վերջույթների վնասվածքների դեպքում:

Առաձգական ցանցախողովակաձև բինտերով կապեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նախատեսված են վիրակապական նյութը և դեղանյութը մարմնի ցանկացած մասին ամրացնելու համար: Այս բինտերը պատրաստվում են առաձգական թելերից, որոնք հյուսված են արհեստական և բամբակե թելերի հետ: Սրանց կիրառումը զգալիորեն տնտեսում է վիրակապական նյութը, հեշտացնում է կապի դնելը և խնայում է ժամանակը; Այս բինտերը կարելի է կիրառել մի քանի անգամ լվանալուց և մանրէազերծելուց հետո:

Բինտային կապեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բինտը նախատեսված է վիրակապական նյութի ամրացման համար և հնարավորություն է տալիս ստեղծելու անշարժացնող կապեր հենաշարժական ապարատի վնասվածքների և հիվանդությունների դեպքում, եթե այն ներծծվում է պնդացող նյութով (գիպս): Ճիշտ դրված կապը պետք է.

1.ծածկի մարմնի հիվանդ մասը,

2.չխանգարի ավշ և արյան շրջանառությունը,

3.չխանգարի հիվանդին,

4.ունենա հարդարուն տեսք,

5.լավ ամրացված լինի մաշկի վրա:

Գոյություն ունեն բինտե կապերի որոշ տեսակներ.

  • շրջանաձև կապ
  • պարուրաձև կապ
  • սողացող կապ
  • կրիանման կապ
  • ութաձև կամ խաչաձև կապ
  • հսկաձև կապ
  • հետադարձ կապ

Գլխի կապեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գլխի կապերը դրվում են 5 սմ լայնություն ունեցող բինտերով: Դրանք պետք է լինեն ճնշող: Գլխի վնասվածքները և վերքերն ուղեկցվում են ուժեղ արյունահոսությունով, որը դադարեցնել հնարավոր է միայն ճնշող կապով: Բացառություն են կազմում բորբոքական հիվանդությունները, կարբունկուլները և ֆուրունկուլները, երբ ճնշումը ցանկալի չէ:

Շրջանաձև կամ բոլորակ կապը կիրառվում է ճակատի, քունքայինև մասամբ ծոծրակի շրջանները ծածկելու համար:

Գոյություն ունեն գլխի կապերի մի քանի տիպեր.

  • հետադարձ կապ
  • հիպոկրատի գլխարկ
  • թասակաձև կապ
  • աչքի կապ (մոնոկուլյար)
  • աչքերի կապ (բինոկուլյար)
  • սանձիկաձև կապ
  • ականջի կամ նեապոլիտանական կապ
  • պարսատաձև կապ

Պարանոցի կապեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պարանոցի կապը պետք է լավ ամրացնի վիրակապական նյութը և միևնույն ժամանակ չդժվարացնի շնչառությունը և չճնշի արյան անոթները, հատկապես երակները: Այս պատճառով էլ պարանոցի վրա նպատակահարմար չէ շրջանաձև կապը, քանի որ, բինտի ձիգ պտույտ կիրառել չի կարելի, իսկ թույլ դրված պտույտների դեպքում կապը կսկսի պտտվել: Նման դեպքում կիրառվում է խաչաձև կապը, որը վիրակապական նյութը պարանոցի և ծոծրակի վրա ֆիկսելու համար հարմար է:

Կրծքավանդակի կապեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պարուրաձև կապը և Կրծքավանդակի խաչաձև կապը կիրառվում է կրծքավանդակի վնասվածքների և հիվանդությունների բուժման համար:

Դեզոյի կապը կիրառվում է վերին վերջույթը ֆիքսելու համար բազկոսկրի և անրակի կոտրվածքների և հոդախախտերի դեպքում:

Վելպոյի կապը կիրառվում է կրծքագեղձի հեռացման վիրահատումից, ուսահոդի հոդախախտի ուղղումից հետո, ինչպես նաև անրակի կոտրվածքը անշաչժացնելու համար:

Կրծքագեղձի (ստինքի) կապը կիրառվում է կրծքագեղձի բորբոքային հիվանդությունների դեպքում վիրակապական նյութը ամրացնելու, կրծքագեղձը պահպանելու, ինչպես նաև վիրահատումից հետո ճնշելու համար:

Որովայնի և կոնքազդրային շրջանի կապեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Որովայնի վերին շրջանի կապ դրվում է որովայնի առաջային մասի և գոտկային շրջանի վնասվածքների և հիվանդությունների դեպքում:
Որովայնի ստորին մասի և կոնքազդրային հոդի կապ դրվում է որովայնի ստորին մասի և կոնքազդրային հոդի վնասվածքների և հիվանդությունների դեպքում, և դրվում է հասկաձև կապ:

Աճուկային շրջանի կապ դրվում է աճուկային շրջանի վնասվածքների և հիվանդությունների դեպքում:

Վերին վերջույթի կապեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ուսագոտու հասկաձև կապ կիրառվում է ուսահոդի փակ վնասվածքների և վերքերի, ուսագոտու, անութափոսի և բազկի վերին երրորդականի թարախաբորբոքային հիվանդությունների դեպքում:

Անութափոսի կապ : Բինտի գալարներն ամրացվում են բազկի շուրջը և դրվում է հասկաձև կապ:

Արմնկային հոդի հեռացող կրիաձև կապը կիրառվում է հոդի վնասվածքների և հիվանդությունների դեպքում:

Նախաբազկի կապը դրվում է պարուրաձև կապի նման:

Դաաստակի մատի կապը կիրառվում է վիրակապական նյութը մատի վրա ամրացնելու համար, նրա վնասվածքների և հիվանդությունների դեպքում:

Ձեռնոցաձև կապը կիրառվում է մի քանի մատներ միաժամանակ կապելու անհրաժեշտության դեպքում, որը միավորում է յուրաքանչյուր մատի վրա դրված պարուրաձև կապերը: Կապը կիրառվում է դաստակի բոլոր մատների ջերմային վնասվածքների և վիրավորումների դեպքում:

Դաստակի առաջին մատի հասկաձև կապը կիրառվում է առաջին մատի վնասվածքների և հիվանդությունների դեպքում՝ վիրակապակն նյութը ամրացնելու համար:

Դաստակի հետադարձ/թաթմանաձև կապը կիրառվում է դաստակների այչվածքների և ցրտահարումների դեպքում:

Ստորին վերջույթի կապեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Immobilisations.jpg

Ազդիր կապ ՝ սովորաբար դրվում է պարուրաձև կապ:

Ծնկահոդի հեռացող կրիաձև կապը կիրառվում է հոդի վնասվածքների և հիվանդությունների դեպքում:

Սրունքի կապ՝ կիրառվում է բարձրացող պարուրաձև կապը:

Ոտնաթաթի առաջին մատի ութաձև կապը կիրառվում է առաջին մատի վնասվածքներ և հիվանդություններ դեպքում:

Սրունք-թաթային հոդի ութաձև կապը կիրառվում է սրունք-թաթային հոդի և վիրակապական նյութը ֆիքսելու համար:

Ծնկահոդի շրջանի ութաձև կապ : Ծալված ծնկահոդի վրա դրվում է կրիաձև կապ: Ուղղված ծնկահոդը կարելի է կապել սովորական պարուրաձև կամ ութաձև կապով:

Ամբողջ ոտնաթաթի կապը կիրառվում է մատների և ողջ ոտնաթաթի վնասվածքների և հիվանդությունների բուժման դեպքում:

Ոտնաթաթի կապն առանց մատներն ընդգրկելու կիրառվում է ոտնաթաթի վնասվածքների և հիվանդությունների բուժման համար, առանց մատների ախտահարման:

Կրունկի շրջանի կապը կիրառվում է կրունկի շրջանի վնասվածքների և հիվանդությունների դեպքում:

Ծայրատի կապը դրվում է վերջույթը անդամահատելուց հետո:

Ամրակապ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սա հատուկ հարմարանք է ՝ պատրաստված կտորից,կաշվից, մետաղից, և կիրառվում է որովայնի խոռոչի թույլ տեղամասերը ամրացնելու համար:Ամրակապը սովորաբար կիրառվում է որովայնի ճողվածքների դեպքում, երբ հիվանդին որևէ պատճառով վիրահատել չի կարելի:

Կոշտ կապեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս կապերը կիրառվում են որևէ մարմնամասին անհրաժեշտ դիրք տալու նպատակով (անշարժացնող կապեր) կամ նրա ոչ ճիշտ դիրքը ուղղելու նպատակով (շտկող կապեր): Բուժական նպատակով կոշտ կապեր դնելու ժամանակ հաճախ օգտագործվում են արագ պնդացող նյութեր՝ գիպսօսլահեղուկ ապակի: Անշարժացնող կապերը դրվում են տուժածին բուժհիմնարկություն տեղափոխելուց առաջ, որոնք պատրաստվում են պինդ նյութերով՝ փայտմետաղպլաստմասսա:

Գիպսե կապեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գիպսն իրենից ներկայացնում է կալցիումի սուլֆատը, որը ստացվում է բնական գիպսե քարը 140 ° C ջերմաստիճանում բովելուց հետո: Կան գիպսե բինտեր և գիպսե լոնգետներ: Դրանք պատրաստվում և պահպանվում են հատուկ գիպսի վիրակապարաններում:

Գիպսե կապերը լիում են ամբողջական և ոչ ամբողջական:

Լոնգետային կապը կիրառվում է այնտեղ, որտեղ անշարժացման համար լովին բավական է ամրացումը կատարել լոնգետով և շրջանաձև գիպսե կապի ամրացման համար, այս դեպքում սկզբում օգտագործվում են լոնգետները, որոնք ամրացվում են շրջանաձև գիպսե կապով: Գիպսե մահճակալիկներն օգտագործում են ողնաշարի տուբերկուլյոզի և նրա ձևախախտումները շտկելու համար: Գոյություն ունեն գիպսե կապերի որոշ տեսակներ.

  • կտրվածք ունեցող գիպսե կապ
  • պատուհանավոր գիպսե կապ
  • կամրջաձև գիպսե ապ
  • թորակոբրախիալ գիպսե կապ
  • կոկսիդային գիպսե կապ
  • հոնիտային գիպսե կապ

Գիպսե սեղմիրան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սա կիրառվում է ողնաշարի վնասվածքների և հիվանդությունների դեպքում:

Գիպսե կապերը կարող են լինել բամբակ-թանզիվային տակդիրով և առանց տակդիրի: Բամբակ-թանզիվային տակդիրով կապը հիմնականում կիրառվում է օրթոպեդիկ պրակտիկայում, իսկ առանց տակդիրովը ՝ կոտրվածքների բուժման դեպքում:

Գիպսե կապերի հեռացմա

Առաջին բուժօգնություն

Վերքեր

ՎերքերՎերքերը բնորոշվում են տեղային 3 հիմնական հատկանիշներով.

  1. եզրերի լայնաբացում (բացվածք), որը պայմանավորված է վերքերի մեծությամբ,
  2. խորությամբ ու տեղադրությամբ,
  3. ցավ և արյունահոսություն՝ կախված անոթների և նյարդերի վնասումից։

Օրգանների և հյուսվածքների անատոմիական ու ֆունկցիոնալ խանգարումներից բացի, որոշ վերքեր պատճառ են դառնում սակավարյունության և շոկի (արյան առատ կորստից), ինչպես նաև վերքային, այդ թվում անաերոբ (գազային գանգրենա, փայտացում) վարակի։

Վերքերն ըստ առաջացման պատճառի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վիրաբուժական կար

Ըստ առաջացման պատճառների վերքերը լինում են.

  • վիրահատական
  • հրազենային

Հրազենային վերք

Ըստ հյուսվածքների վնասման բնույթի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ըստ հյուսվածքների վնասման բնույթի վերքերը լինում են.

  • սալջարդված
  • ծակված
  • պատռված
  • ջնջխված
  • կծած
  • թունավորված
  • միջանցիկ և այլն

Ըստ վարակի առկայության[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ըստ վարակի առկայության վերքերը լինում են.

  • ասեպտիկ
  • ինֆեկցված,

Ըստ մարմնի խոռոչները թափանցելու ունակության[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մարմնի խոռոչները (թոքամզի, որովայնի, գանգի, հոդերի) թափանցելու.

  • թափանցող
  • չթափանցող

Վերքերի բնութագիրը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թափանցող վերքերը վտանգավոր են մարմնի խոռոչները վարակի ներթափանցման և այդ խոռոչներում տեղադրված օրգանների վնասման տեսակետից։

Ծակած վերքերը հաճախ խորն են լինում, որոնք և վտանգ են սպառնում վերքերի խորքում գտնվող օրգաններին և արյան անոթներին։

Սալշարդված, կտրած և հատած վերքերը բնորոշվում են մեծ քանակությամբ ջնջխված անկենսունակ հյուսվածքների և արյան մակարդուկների առկայությամբ, որոնք նպաստում են վարակի (հատկապես անաերոբ) զարգացմանը։

Կծելուց առաջացած վերքերը կարող են բարդանալ ծանր վարակի զարգացմամբ (օրինակ, կատաղություն

Վերքերի ապաքինումը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վերքերի ապաքինումը պայմանավորված է նրանց բնույթով և վարակի առկայությամբ։

Առաջնային ձգումով լավանում են գծային կտրված, չվարակված վերքերը՝ լայնաբացումը վերացնելու և ծայրերը մոտեցնելու դեպքում (կարերի, կեռիկների, կպչուն սպեղանու օգնությամբ)։ Վերքերի ճեղքը լցվում է արյան մակարդուկներով, ֆիբրինով և վնասված ու մեռուկացած հյուսվածքներով, որոնք հեռանում են վերքային արտադրության հետ կամ ենթարկվում են ֆագոցիտոզի և հետագայում լրացվում հատուկ բջիջներով՝ ֆիբրոբլաստներով։

Երկրորդ օրվա վերջին սկսվում է վերքի եզրերի արյունատար մազանոթների ներաճումը, 5-7-րդ օրը ֆիբրոբլաստներից և նոր գոյացած անոթներից ձևավորվում է սպիական հյուսվածք, սկսվում է այն ծածկող էպիթելի ռեգեներացում։ Երիտասարդ շարակցական հյուսվածքի փոխարկվելը կայուն սպիի տևում է ամիսներ։ Եզրերը չմոտեցրած, ինչպես նաև ինֆեկցված և թարախային պրոցեսով բարդացած վերքերը ապաքինվում են երկրորդային ձգումով և անցնում են վերքի խոռոչը լցնող հատիկավորման փուլով, իսկ եզրերն աստիճանաբար ենթարկվում են էպիթելացման։ Ծանր հիվանդությունների, հյուծման, ավիտամինոզների հետևանքով նույնիսկ վիրահատական վերքերը ապաքինվում են երկրորդային ձգումով։ Առաջին օգնության (որը ձեռնարկում է հիվանդը կամ ցույց են տալիս շրջապատող մարդիկ) հիմնական նպատակը վերքերի երկրորդային վարակման կանխումն է, արյունահոսության դադարեցումը և հանգիստ վիճակ ստեղծելը։ Վերքի շրջակա մաշկը մաքրում են ջրով, եթերով կամ սպիրտով թրջած բամբակով, թանզիֆով, ծածկում են ստերիլ անձեռոցիկով, ամրացնում բինտով կամ կպչուն սպեղանիով։ Ոչ առատ արյունահոսությունը սովորաբար դադարեցնում են թանզիֆե ճնշող վիրակապով, առատ զարկերակային արյունահոսության դեպքում, բացի վիրակապից, վերքից բարձր դրվում է լարան (ժգուտ)։ Վերքերը կոտրվածքի հետ զուգակցվելիս կիրառում են անշարժացում։ Որակյալ առաջին օգնությունը (առաջնային վիրաբուժական մշակում) ցույց է տալիս վիրաբույժը, վերքից հեռացնում է անկենսունակ հյուսվածքները, արյան մակարդուկները, օտար մարմինները, կապում արյունահոսող անոթները, կտրում սալջարդված, պոկված, ճմլված վերքերի եզրերն ու հատակը, կարում հանգուցակարերով։ Այս բոլորը նպաստում է վերքերի առաջնային ձգումով լավացմանը։ Ինֆեկցված վերքերի ժամանակ դրվում են «հետաձգված» կարեր, որոնք կապվում են 2-3 օր անց՝ թարախի բացակայության դեպքում։ Կատարվում է փայտացման առանձնահատուկ կանխարգելում, ներարկվում հակագանգրենային շիճուկ, կանխվում վերքային հյուծումը։ Թարախային վերքերի բուժման համար լայնորեն կիրառվում են ֆիզիոթերապևտիկ մեթոդներ, օգտագործվում հականեխիչ միջոցներ, կալիումի պերմանգանատի լուծույթ, հիպերտոնիկ լուծույթ, անտիբիոտիկներ, սուլֆանիլամիդներ և այլն։

Առաջին բուժօգնություն

Ծխախոտի վնասակար ազդեցությունները

Ամենատարածված վնասակար սովորություններից մեկը հանդիսանում է ծխելը:

Չնայած մեծ թվով մարդիկ գիտեն ծխելու վնասակար լինելու մասին, բայց քչերն են գիտակցում նրա պոտենցիալ վտանգավորությունը:

Ծխախոտի ծուխը պարունակում է ավելի քան 4200 տեսակի տարբեր նյութեր, որոնցից մոտ 200 վտանգավոր են մարդու օրգանիզմի համար: Դրանցից առավել վտանգավոր են նիկոտինը, ածխածնի օքսիդը, բենզպիրենը, խեժը, մի շարք ծանր մետաղներ, ռադիոակտիվ նյութեր և այլն, որոնք ունեն քաղծկեղածին ազդեցություն մարդու օրգանիզմի վրա: Ծխախոտի ծխի տոքսիկ ազդեցության մոտ 1/3 բաժին է ընկնում նիկոտինին: Նիկոտինը օրգանիզմում վնասազերծվում է լյարդում, երիկամներում , թոքերում, բայց դրա քայքայման արդյունքում առաջացած նյութերը օրգանիզմից հեռանում են ծխելուց 10-15 ժամվա ընթացքում:

Ծխախոտը վնաս է հասցնում գրեթե բոլոր օրգաններին և օրգան համակարգերին: Ծխող մարդկանց մոտ ի համեմատ չծխողների, մի քանի անգամ ավելի հաճախ են հանդիպում քաղծկեղային հիվանդությունները: Ծխողների մոտ թոքի քաղծկեղից մահանալու ռիսկը մոտ 22 անգամ ավելի բարձր է , քան չծխող անձանց մոտ: Ծխելը բարձրացնում է նաև շրթունքների, բերանի խոռոչի ըմպանի, կերակրափողի չարորակ նորագոյացությունների առաջացման ռիսկը:

Ծխախոտի ծուխը անցնելով շնչառական համակարգ ազդում է ամբողջ շնչառական համակարգի վրա : Նրանում պարունակվող վնասակար նյութերը առաջացնում են բերանի, քթի խոռոչի, կոկորդի, շնչափողի, բրոնխների լորձաթաղանթի գրգռում, քրոնիկական բորբոքային պրոցեսների առաջացում , հանգեցնելով քրոնիկական բրոնխիտների, թոքերի էմֆիզեմայի, թոքերի քրոնիկական օբստրուկտիվ հիվանդության, թոքերի չարորակ նորագոյացությունների առաջացման:

Սիստեմատիկ ծխողների մոտ զարգանում են սիրտ-անոթային համակարգի բազմաթիվ ախտահարումներ (զարկերակային ճնշման բարձրացում, սրտի իշեմիկ հիվանդություն, սրտամկանի ինֆարկտ, ուղեղային արյան շրջանառության խանգարումներ):

Ծխախոտը վնասում է նաև մարսողական համակարգը նպաստելով կերակրափողի, ստամոքսի և տասներկումատնյա աղու էրոզիաների, խոցի, ինչպես նաև գաստրոէզոֆագեալ ռեֆլյուքսային հիվանդություն առաջացմանը:

Հ.Գ. Ծխելը ոչ միային սարսափելի է ծխողի առողջության համար, այլ նաև շրջապատի համար: Առո՛ղջ եղեք …

Առաջին բուժօգնություն

Ցրտահարություն

Ցրտահարություն
Congelatio
Frost bite.jpg

Ցրտահարված ոտքեր՝ սար բարձրանալուց 2-3 օր հետո
Տեսակ Մակերեսային, խորը[1]
Ենթադաս cold injury? և կլինիկական նշան
Պատճառ Ցածր ջերմաստիճան[2]
Հիվանդության ախտանշաններ Թմրածություն, սառնության զգացում, գունատություն[2]
Բժշկական մասնագիտություն Անհետաձգելի բժշկական օգնությունՕրթոպեդիա
ՀՄԴ-9 991.0 և 991.3
ՀՄԴ-10 T33 և T35
Հիվանդությունների բազա 31167
MedlinePlus 000057
eMedicine 770296 և 926249
MeSHID D005627
Ռիսկի գործոններ Ալկոհոլի օգտագործում, ծխել, հոգեկան խնդիրներ, որոշ դեղեր[2]
Ախտորոշում Հիմնվում է ախտանիշների վրա[3]
Բուժում Տաքացում, դեղորայք, վիրահատություն[1]
Բարդություններ Հիպոթերմիա, կոմպարտմենտ համախտանիշ[1][2]
Հանդիպման հաճախականություն Անհայտ[4]
Frostbite Վիքիպահեստում

Ցրտահարություն, ցածր ջերմաստիճանի ազդեցությամբ մաշկի և այլ հյուսվածքների սառեցում[2]։ Առաջին ախտանիշը թմրածությունն է[2]։ Դրանից հետո կարող են դիտվել շարժման դժվարություններ, մաշկի գունատություն[2]։ Բուժում ստանալու ժամանակ կարող է դիտվել այտուցվածություն և բշտիկներ[2]։ Ձեռքերը, ոտքերը և դեմքը ամենահաճախն են ախտահարվում[5]։ Բարդություններից են հիպոթերմիան կամ կոմպարտմենտ համախտանիշը[1][2]։

Ցածր ջերմաստիճանի ազդեցությանը երկար ժամանակ ենթարկված մարդիկ ռիսկի խմբում են։ Այդ մարդիկ են ձմեռային սպորտաձևերի սիրահարները, զինված ուժերի անձնակազմը, բնակության մշտական տեղ չունեցող մարդիկ[6][2]։ Այլ ռիսկի գործոններից են ալկոհոլի օգտագործումը, ծխելը, հոգեկան խնդիրները, որոշ դեղերը, վնասվածքները[2]։ Հիմքում ընկած մեխանիզմը փոքր անոթների վնասումն է սառույցի բյուրեղներով և արյան մակարդուկներով[2]։ Ախտորոշումը հիմնվում է ախտանիշների վրա[3]։ Ըստ ծանրության դասակարգվում է մակերեսային (առաջին և երկրորդ աստիճան) և խորանիստ ձևերի (երրորդ աստիճան)[1]։ Ախտահարման տարածվածությունը պարզելու համար կարող է անհրաժեշտ լինել կատարել ոսկրերի սկանավորում կամ մագնիսառեզոնանսային շերտագրություն[2]։

Կանխարգելումը կատարվում է տաք հագուստ կրելով, ջրի և սննդի նորմալ քանակներ ընդունելով, ցածր ջերմաստիճանից խուսափելով, ակտիվություն պահպանելով[1]։ Բուժումը կատարվում է տաքացնելով[1]։ Տաքացնում են միայն այն դեպքում, երբ չի լինում նորից սառելու վտանգ[2]։ Խորհուրդ չի տրվում ախտահարված մասը շփել կամ այդտեղ ձյուն դնել[1]։ Խորհուրդ է տրվում օգտագործել իբուպրոֆեն և փայտացման պատվաստանյութ[2]։ Ծանր դեպքերում օգտագործվում է իլոպրոստ կամ թրոմբալուծիչ միջոցներ[2]։ Երբեմն լինում է վիրահատության անհրաժեշտություն[2]։ Անդամահատումը (ամպուտացիա) պետք է հետաձգվի մի քանի ամսով՝ վնասվածքի ծանրությունը հասկանալու համար[1]։

Ցրտահարության դեպքերի քանակը հայտնի չէ[4]։ Լեռնագնացների մոտ տոկոսը հասնում է մինչև 40%[2]։ Ամենաշատը ախտահարվում են 30-ից 50 տարեկան մարդիկ[5]։ Ցրտահարության մասին հիշատակումներ եղել են դեռ 5,000 տարի առաջ[2]։ Ցրտահարությունը կարևոր դեր է խաղացել նաև պատերազմների ժամանակ[2]։ Առաջին անգամ ցրտահարության նորմալ նկարագիրը տրվել է 1813 թվականին Դոմինիկ Ժան Լարեյի կողմից, որը Նապոլեոնի բանակի բժիշկն էր Ռուսաստանի վրա Ֆրանսիայի հարձակման ժամանակ[2]։

Նշաններ և ախտանիշներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ցրտահարություն

Սովորաբար ախտահարվում են այտերը, ականջները, քիթը, մատները և ոտնաթաթերը։ Ցրտահարությանը նախորդում է սառելը[1]։ Ցրտահարության ախտանիշները զարգանում են ցրտի ազդեցության հետ մեկտեղ։ Պատմության ընթացքում ցրտահարությունը դասակարգվել է ըստ մաշկի վնասման, զգայունության խանգարման։ Այդ դասակարգումը նման էր այրվածքների դասակարգմանը։ Ցրտահարության աստիճանները չեն համապատասխանում երկարատև վնասի գումարային արժեքին[7]։ Ավելի պարզ դասակարգումով ցրտահարությունը լինում է մակերեսային (առաջին կամ երկրորդ աստիճան) կամ խորը (երրորդ կամ չորրորդ)[8]։

Առաջին աստիճան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Առաջին աստիճանի ցրտահարությունը մակերեսային է, մաշկի վնասումը չի լինում մնայուն։
  • Ամենավաղ ախտանիշն է մաշկի զգացողության խանգարումը։ Ախտահարված հատվածներում մաշկը լինում է թմրած, ուռած՝ կարմրած եզրերով։
  • Մի քանի շաբաթից մաշկի մակերեսը կարող է պոկվել[7]։

Երկրորդ աստիճան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Երկրորդ աստիճանի ցրտահարության դեպքում մաշկի վրա առաջանում են մաքուր բշտիկներ, իսկ մաշկի մակերեսը պնդանում է։
  • Վնասումից շաբաթներ հետո մաշկը չորանում և սևանում է։
  • Այս փուլում կարող է լինել գերզգայունություն ցրտի նկատմամբ և թմրածություն[7]։

Երրորդ աստիճան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Երրորդ աստիճանի ցրտահարության ժամանակ մաշկի տակ եղած հյուսվածքները սառում են։
  • Ախտանիշներից են արյան մակարդուկները և մաշկի գորշակապտավուն գունավորումը։
  • Վնասումից շաբաթներ հետո ցավը մնում է և առաջանում է սև գույնի կեղև։
  • Կարող են դիտվել երկար մնացող խոցեր և ոսկորների էպիֆիզային աճման գոտու վնասում[7]։

Չորրորդ աստիճան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ցրտահարությունը 12 օր անց

  • Չորրորդ աստիճանի ցրտահարության դեպքում ներառվում են մաշկից ներքև գտնվող հյուսվածքները՝ մկանները, ջլերը և ոսկորները։
  • Վաղ ախտանիշներից են մաշկի գունատությունը, պնդացումը, անցավ տաքացումը։
  • Ավելի ուշ մաշկը դառնում է սև և մումիֆիկացված։ Վնասվածքը կարող է մնալ ամիսներով և բերի անդամահատման 2 ամսից[7]։